COVID-19 PANDEMİSİNİN İNFLAMATUAR ROMATİZMAL HASTALIKLARI OLAN HASTALARIN HASTALIK SEYRİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ - Semih KARAKOÇ

COVID-19 PANDEMİSİNİN İNFLAMATUAR ROMATİZMAL HASTALIKLARI OLAN HASTALARIN HASTALIK SEYRİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ


COVID-19 PANDEMİSİNİN İNFLAMATUAR ROMATİZMAL HASTALIKLARI OLAN HASTALARIN HASTALIK SEYRİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ


Genel tanımlamalar:  COVID-19 pandemisinin inflamatuar veya otoimmün romatizmal hastalıkları olan kişiler üzerindeki etkisi belirsizliğini koruyor. COVID-19 pandemisi sırasında virüs sınırlama önlemlerinin (izolasyon ve sağlık hizmetlerinin özellikle eğitim araştırma hastaneleri ve üniversite hastanelerinde, sadece covid-19 ağırlıklı olarak icra edilmesi) getirdiği olumsuzluklar, romatoloji hastalarının, poliklinik yüz yüze görüşmeleri acil hastalarla sınırlı kaldı. Aksiyal spondiloartrit, romatoid artrit (RA) veya psoriatik artrit, akut romatizmal ateş (ARF), klasik Kawasaki hastalığı (KH) ve makrofaj aktivasyon sendromu (MAS), Jüvenil idiyopatik artrit, otoimmün hastalıklarda; uzaktan konsültasyon stratejileri, akıllı telefon ve tele-sağlık hizmetleri ile hastaların mağduriyetlerinin önüne geçilmeye çalışıldı. 


Bazı ülkelerde yoğunlaşan covid-19 vakaları romatoloji kliniklerinin veya servislerinin kapatılması ile sonuçlanmıştır. COVID-19 pandemisi sırasında ortalama yıllık hasta sayısı azalma gözlenmiş ve bu dönemde çocuklarda multisistem inflamatuar sendrom en sık tanı olmuştur. Dünyanın her yerinde, her yaştan insanı hayatını tam anlamıyla alt-üst eden pandemi gerçeğinde, yetersiz test ve asemptomatik enfeksiyon nedeniyle çocuklarda COVID-19 enfeksiyonunun gerçek insidansı bilinmemektedir. 23 Eylül 2021 itibariyle, Amerikan Pediatri Akademisi ve Çocuk Hastaneleri Birliği'nden çocuklarda SARS-CoV-2 ile ilişkili 5,7 milyondan fazla vaka bildirilmiştir ve çocuklar tüm vakaların %16,0'ını temsil etmektedir. Ülkemizde yakın tarihli bir çalışmada; Nisan ve Haziran 2020 arasında, Türkiye'de 14 ildeki 31 merkezden COVID-19'lu 167 yetişkin inflamatuar romatizmal hastalıkları (IRD) hastası kaydedildi.


Güncel tedaviler ve romatoloji bilimi:  COVID-19 tanısı sırasında kullanılan, onaylanan protokol tedavileri arasında, molnupiravir, favipravir, intravenöz immünoglobulin, glukokortikoidler, anti-SARS-CoV-2 monoklonal antikor (mAb), Remdesivir, C ve D vit, Antikoagülasyon ilaçları, nekahat plazması, kolşisin, Tocilizumab, anti-romatizmal ilaçlar(DMARD'lar) şiddetli solunum sendromu olan Covid-19 pnömonisi sırasında erken kullanıldığında sağkalım artışı ve olumlu klinik seyir açısından olumlu bir etkiye sahiptir. FDA, hastanede yatan yetişkinlerin ve deksametazon gibi sistemik kortikosteroidler alan ve ek oksijen, mekanik ventilasyon veya kalp atışı gerektiren 2 yaş ve üzerindeki çocukların tedavisi için tocilizumab (Actemra) için acil kullanım izni (EUA) vermiştir. Atlizumab olarak da bilinen ve Actemra adı altında pazarlanan Tocilizumab, çocuklarda ciddi bir artrit türü olan romatoid artrit (RA) ve sistemik juvenil idiyopatik artrit tedavisi için kullanılan immünosüpresif bir ilaçtır. Yukarıda sayılan ilaç ve tedaviler bu amansız pandemide hekimlerin en önemli virüs silahı olmuş ve on binlerce ciddi vakanın sağ kalımına katkı sağlamıştır. Coronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19) pandemisi, otoimmün durumun kendisi ve immünomodülatör ilaçlarla tedavi nedeniyle genellikle enfeksiyon olaylarına daha duyarlı olan romatoid artritli (RA) hastaların yönetiminde büyük bir zorluk yaratmaktadır. COVID-19 pandemisi, dünya çapında kronik hastalığı olan hastaların rutin takipleri için olumsuz sonuçlar doğurmuş ve en uygun ilaç uygulama rejimlerinin sürdürülmesinde zorluk yaratmıştır. Kapanma, izolasyon, karantina, sosyal mesafe, hijyen gibi kelimelerin artık günlük rutinlerimize yerleştiği, zorlu süreçlerde, sağlık hizmetlerine erişim, ilaç teminleri ve ekonomik kayıplar ile birlikte artık günümüzde yadsınamaz bir gerçeklik olan ve dünyanın en çok okunan kitap sitesi rakuten kobo.com bu hafta yayınlanacak olan kitabım  ‘’pandeminin öğrencilere ruhsal ve mental yansımaları’’ çalışmasında da depresyon ve intiharlar ile ortaya koyduğum ruhsal problemler, romatizmal hastalıkla yaşamaya çalışan bireyler için de oldukça olumsuz sonuçlar getirmiştir. Klinik kaygılara ek olarak, RA ile yaşayan insanlar, bakıma erişim, ilaç kıtlığı ve uzun sosyal izolasyon dönemlerinden kaynaklanan anksiyete ve depresyon gibi sayısız sosyal zorlukla karşı karşıya kaldılar. New York City'de 112 hastayla yapılan bir dizi açık uçlu görüşmeden oluşan bir çalışmada ise, RA’lı hastaların kas-iskelet semptomları ve bilişsel işlevlerde kötüleşmeye ek olarak yorgunluk, kaygı ve streste artış yaşadıklarını bulunmuştur. İnflamatuar artritli 12.000'den fazla hastada, COVID-19 pandemisinin ilk aşamasında yaygın anksiyete saptanmıştır.  Hastalar ayrıca ilaç, aile, iş ve mali durumlarındaki ve duygusal sıkıntıyı daha da şiddetlendiren değişikliklerle ilgili endişelerini dile getirdiler. Covıd-19 döneminde romatoid artrit yönetimi: Bu ve gelecekteki olası salgınlar sırasında hastaların kaygılarına ve kendilerini izole etmelerine dikkat etmek önemlidir. Pandemiden alacağımız en büyük ders daha büyük salgınlarda neler yapabileceğimizdir. Çözümler üretmek ileride ki sorunları şimdiden görebilmektir. Bu alanda pratik öneriler sunan, Michael M. Rezaia’nın ‘’Tele tıp Kullanarak Romatoloji Bakımı, Tele tıp ve e-Sağlık, 2020 isimli çalışmasında belirttiği gibi’’ Romatolojik bakıma erişimin kısıtlı olduğu bir dönemde, romatizmal hastalıkların değerlendirilmesinde ve yönetiminde bu hizmetin başarıyla kullanıldığını rapor ediyoruz. Hastaların biyolojik ajanlar da dâhil olmak üzere çeşitli ilaçlarla görülebileceğini, değerlendirilebileceğini ve başarılı bir şekilde tedavi edilebileceğini ve hem kronik inflamatuar artropatiler hem de bağ dokusu hastalıkları için değerlendirilebileceğini gösterdik. Tele tıp uygulamalarının klinisyenler için temel zorlukları, işletim teknolojisinde uzmanlık eksikliği ve hastanın sonunda konsültasyonu kesintiye uğratan internet bağlantısı sorunlarıdır’’.


Bakıma erişim, ilaç kıtlığı ve genel belirsizlik:  Hilton Mersin Kongre Merkezinde 19-21 Kasım tarihlerinde düzenlenen,  (ARİD) Akdeniz Romatoloji İmmünoloji Derneğinin katkılarıyla gerçekleşen romatoloji günlerinde, izlediğim ve bilimsel danışmanlığından istifade ettiğim hocamız Prof.Dr. Ender Terzioğlu’na yetiştirdiği öğrenciler ve tıp hizmetine adanmış vefakâr emeklerinden ötürü sonsuz teşekkürü bir borç bilirim. Pandeminin romatizmal hastalığı olan insanlar üzerindeki etkisini anlamak, romatologların hastalarının ihtiyaçlarını daha iyi ele almasına ve potansiyel olarak savunmasız olan bu nüfusu korumak için yeni politikalar geliştirmesine yardımcı olabilir. Hoşçakalın, sağlıklı kalın erenler ve canlar…
Tartışma: Mevcut COVID-19 pandemisi sırasında, sağlık çalışanlarının RA, SLE, sedef hastalığı ve jüvenil idiyopatik artrit gibi inflamatuar hastalıkları takip etmesi ve izlemesi büyük bir zorluktur. Teletıp romatolojide olası bir uygulamaya sahiptir ve önceki yıllarda birçok çalışma uygulanabilirliğini tartışmıştır. Ek olarak tele tıp, covid-19 pandemisi sırasında yüz yüze romatoloji takip ziyaretlerine pratik bir alternatiftir..


Kaynakça: 
https://www.healio.com/news/rheumatology
https://rheum-covid.org/
https://rmdopen.bmj.com/content


Gkrouzman E, Wu DD, Jethwa H, Abraham S. COVID-19 salgınının başlangıcında romatolojide Teletıp. HSS J. 2020;16(Ek 1):1-4. doi:10.1007/s11420-020-09810-3
Amerikan Pediatri Akademisi (2021) Çocuklar ve COVID-19: Devlet Verileri Raporu, Amerikan Pediatri Akademisi ve Çocuk Hastaneleri Birliği'nden ortak bir rapor. Sürüm: 23 Eylül 2021.
Tocilizumab in COVID-19: some clarity amid controversy, The Lancet, Volume 397, Issue 10285, 1–7 May 2021, Pages 1599-1601
Romatoloji, Klinik İmmünoloji ve Alerji Bölümü , Inselspital Üniversite Hastanesi Bern, Bern , İsviçre
Doran MF ve ark. Kontrollere kıyasla romatoid artritli hastalarda enfeksiyon sıklığı: popülasyona dayalı bir çalışma. Artrit Rheum. 2002; 46 : 2287-2293

[email protected]

YAZIYI PAYLAŞ!